Το Φυσικό πάρκο του Ψηλορείτη βρίσκεται στην κεντρική Κρήτη και περιλαμβάνει την οροσειρά του Ψηλορείτη ή της Ίδης, τους πρόποδες της και τη βόρεια απόληξη της στο Κρητικό πέλαγος, το όρος Κουλούκωνας ή Ταλαία Όρη.

Το Γεωπάρκο του Ψηλορείτη, για το οποίο το Φυσικό Πάρκο εντάχθηκε στο δίκτυο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων, στηρίζεται στη μοναδική γεωλογία, το ανάγλυφο και την ποικιλία των πετρωμάτων που εμφανίζονται στην περιοχή. Η αξία τους είναι ανα­γνωρισμένη εδώ και πολλές δεκαετίες και φαίνεται από τις δεκάδες ερευνητικές αποστολές που καταφθάνουν κάθε χρόνο από όλο τον κόσμο για να τη γνωρίσουν και να την μελετήσουν ακόμα περισσό­τερο. Ο Ψηλορείτης είναι η μοναδική περιοχή στην Κρήτη, αλλά και στην Ελλάδα γενικότερα άπου κανείς μπορεί να δει όχι μόνο όλα τα πετρώματα της Κρήτης, τα παλιότερα απολιθώματα, αλλά στη μικρή του έκταση, να πραγματοποιήσει ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο που καλύπτει σχεδόν όλη τη γεωλο­γική εξέλιξη της Ελλάδας.

Τα ασβεστολιθικά πετρώματα που αποτελούν την πλειονότητα στην περιοχή του Ψηλορείτη καθόρισαν, εξαιτίας αυτής της ιδιαιτερότητάς τους, τη μορφή και τα χαρακτηριστικά όλης της επιφάνειας. Τα αναρίθμητα σπήλαια, τα φαράγγια και τα οροπέδια είναι όλα τους αποτέλεσμα της διάλυσης των ασβεστολίθων. Όσο ψηλώνουν τα βουνά τόσο το νερό τα διαλύει περισσότερο. Όπου το νερό βρει ρωγμή εισχωρεί και τη μεγαλώνει, σκάβοντας τα βουνά, δημιουργώντας υπόγεια ποτάμια που θα φτιάξουν τα σπήλαια. Γι' αυτό και ο επισκέπτης της περιοχής δεν βλέπει ποτάμια? είναι όλα κάτω από τα πόδια του! Πολλά από τα υπόγεια αυτά ποτάμια βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια σχηματίζοντας σημαντικές πηγές όπως του Ζαρού και της Γέργερης ενώ άλλες φορές ανακατεύονται με τη θάλασσα όπως στον Αλμυρό Ηρακλείου, τη μεγαλύτερη πηγή της Κρήτης, ή στις υποθαλάσσιες πηγές στο Μπαλί. Παντού όμως ξεπηδούν μικρότερες πηγές προσφέροντας ζωή και δροσιά σε ανθρώπους και περιβάλλον.

Η ομορφιά του τοπίου του Ψηλορείτη, η αξία των φυσικών του μνημείων και ο πλούτος των πολιτισμών του έχουν κατατάξει τον Ψηλορείτη στη Λίστα των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO και στο Δίκτυο των Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων.